Chuyên khoa  
Các bệnh viện hợp tác Các bệnh viện hợp tác  
Những điều cần biết về siêu âm trong thai kỳ  

SIÊU ÂM THAI

Siêu âm sử dụng sóng âm để xây dựng và tái tạo hình ảnh thai nhi nằm trong tử cung người mẹ. Hơn nữa, siêu âm hoàn toàn không gây đau cũng như có bất cứ tác dụng phụ nào ảnh hưởng đến người mẹ và em bé. Thai phụ có thể tiến hành siêu âm ở bất cứ thời điểm nào trong thai kỳ. Hãy bàn bạc với  bác sĩ sản khoa về tất cả những mối lo lắng mà bạn có.

Đối với nhiều người phụ nữ, tiến hành siêu âm như là có một ánh hào quang soi rọi trong thai kỳ vậy. Họ cảm thấy vô cùng thích thú khi được ngắm nhìn hình hài bé bỏng và những chuyển động ngọ nguậy chân tay của em bé đang nằm trong bụng mình.

Khám siêu âm trong thai kỳ thường là một sự kiện mang lại nhiều cảm xúc hạnh phúc cho các bậc cha mẹ, tuy nhiên trong một số trường hợp siêu âm có thể phát hiện ra một số bất thường nghiêm trọng của thai nhi vì thế bạn nên chuẩn bị sẵn sàng tinh thần để đón nhận kết quả siêu âm.

1. Chuyện gì sẽ xảy ra trong phòng siêu âm?

Hầu hết siêu âm được tiến hành bởi kỹ thuật viên được đào tạo chuyên biệt, còn gọi là kỹ thuật viên siêu âm. Quá trình siêu âm được tiến hành trong một phòng thiếu ánh sáng để kỹ thuật viên siêu âm có thể cho hình ảnh thai nhi rõ ràng hơn. Đầu tiên, bạn sẽ được yêu cầu nằm lên một chiếc giường. Sau đó, kỹ thuật viên sẽ yêu cầu bạn kéo váy hoặc quần xuống hông và nâng đỉnh đầu ngang ngực

Kỹ thuật viên siêu âm sẽ xoa một lớp chất bôi trơn siêu âm lên vùng bụng dưới của bạn và dém những miếng giấy thấm xung quanh để bảo vệ quần áo của bạn không bị dính phải chất bôi trơn này. Cần xoa chất bôi trơn để đảm bảo đầu dò máy siêu âm có thể tiếp xúc tốt với vùng da của bạn.

Kỹ thuật viên siêu âm sẽ tiến hành siêu âm bằng một thiết bị cầm tay được gọi là đầu dò và họ sẽ đặt đầu dò lên da bạn. Đầu dò phát ra các sóng siêu âm và thu lại các sóng siêu âm phản hồi lại từ các cấu trúc khác nhau trong cơ thể.

Hình ảnh đen trắng của thai nhi sẽ được hiển thị trên màn hình máy siêu âm. Trong quá trình xét nghiệm diễn ra, kỹ thuật viên siêu âm cần phải đặt màn hình máy siêu âm ở vị trí thuận lợi để họ có thể quan sát em bé tốt, đặt máy đối diện trực tiếp hoặc ở một góc nào đó.

Kỹ thuật viên siêu âm sẽ cẩn thận kiểm tra cơ thể của em bé. Siêu âm không gây đau đớn nhưng kỹ thuật viên có thể cần phải áp nhẹ đầu dò lên bụng bạn để nhận được hình ảnh rõ nét nhất của em bé.

2. Siêu âm kéo dài trong bao lâu?

Một xét nghiệm siêu âm thường kéo dài khoảng 2 - 5 phút. Tuy nhiên, kỹ thuật viên siêu âm có thể không nhận được hình ảnh rõ ràng khi em bé nằm ở vị trí bất lợi hoặc ngọ nguậy nhiều.

Nếu bạn thừa cân hoặc mô cơ thể dày đặc thì đôi khi yếu tố này có thể làm giảm chất lượng hình ảnh bởi sóng siêu âm sẽ phải xuyên qua nhiều mô hơn mới đi đến được với thai nhi. Trong trường hợp khó có được hình ảnh rõ nét thì bạn có thể sẽ phải siêu âm lâu hơn hoặc tiến hành siêu âm lại ở lần khác.

3. Siêu âm có thể gây hại cho tôi cũng như em bé hay không?

Chưa từng có mối nguy hiểm nào người mẹ cũng như em bé gặp phải do tiến hành siêu âm, nhưng bạn nên cân nhắc kỹ lưỡng liệu có nên khám siêu âm hay không.

Siêu âm có thể cung cấp thông tin ý nghĩa cho bạn để bạn có thể đưa ra những quyết định quan trọng sau này. Ví dụ, bạn có thể được đề xuất tiến hành những xét nghiệm khác sau này nhưng trong trường hợp rủi ro có thể sẩy thai.

4. Khi nào nên khám siêu âm?

Các bệnh viên khuyến cáo tất cả thai phụ nên khám siêu âm ít nhất 3 lần trong thai kỳ:

  • Siêu âm giai đoạn thai 11-12 tuần
  • Siêu âm giai đoạn thai 21-22 tuần
  • Siêu âm giai đoạn thai 31-32 tuần 

Lần siêu âm đầu tiên đôi khi được gọi là siêu âm định kỳ. Kỹ thuật viên siêu âm ước tính thời điểm em bé chào đời (ngày dự sinh) dựa theo chỉ số đo thai nhi.

Siêu âm định kỳ có thể bao gồm siêu âm đo độ mờ da gáy (NT) là một phần của xét nghiệm kết hợp sàng lọc hội chứng Down.

Lần siêu âm thứ hai được các bác sĩ đề xuất mọi thai phụ nên tiến hành đó là siêu âm phát hiện dị tật hay siêu âm giữa thai kỳ, thường được tiến hành vào giữa tuần thai thứ 18 và 21. Loại siêu âm này sẽ kiểm tra xem liệu cơ thể em bé có cấu trúc dị biệt hay không.

Một số phụ nữ có thể được yêu cầu phải tiến hành nhiều hơn 3 lần khám siêu âm, phụ thuộc vào sức khỏe của bản thân họ và thai kỳ.

5. Khi nào thì tôi sẽ nhận được kết quả siêu âm?

Kỹ thuật viên siêu âm sẽ cho bạn biết kết quả ngay thời điểm bạn siêu âm.

6. Tôi có nhất thiết phải tiến hành siêu âm hay không?

Câu trả lời là không, trong trường hợp bạn không muốn. Một số người muốn phát hiện ra những vấn đề mà thai nhi mắc phải trong khi có những người lại không muốn như thế. Mọi thai phụ nên tiến hành siêu âm định kỳ và siêu âm phát hiện dị tật thai nhi, nhưng bạn cũng có thể từ chối, hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của bạn.

Mọi người sẽ luôn tôn trọng sự lựa chọn của bạn cho dù bạn quyết định không khám siêu âm đi chăng nữa, và bạn vẫn nhận được sự chăm sóc thai kỳ như bình thường. Trước khi đưa ra quyết định của mình bạn sẽ có cơ hội thảo luận, bàn bạc về vấn đề của bản thân với nhóm hỗ trợ sinh sản.

7. Siêu âm nhằm mục đích gì?

Một siêu âm có thể dùng để:

  • Kiểm tra kích cỡ của em bé –  ở lần siêu âm định kỳ, trong lần khám siêu âm này bạn sẽ biết được độ tuổi của thai nhi; ngày dự sinh thông thường được tính dựa vào ngày đầu tiên bạn chậm kinh, nhưng sẽ điều chỉnh theo chỉ số siêu âm đo được.
  • Kiểm tra xem liệu bạn có mang thai đôi hoặc đa thai hay không
  • Phát hiện một số dị tật
  • Cho thấy vị trí của em bé và nhau thai trong bụng- ví dụ, khi nhau thai bám thấp xuống ở cuối thai kỳ thì bác sĩ sẽ khuyên bạn nên sinh mổ
  • Kiểm tra đảm bảo em bé phát triển bình thường- nếu bạn mang thai đôi hoặc gặp phải nhiều vấn đề trong thai kỳ hay ở lần mang thai trước thì siêu âm đặc biệt quan trọng.

8. Tôi có thể đi cùng gia đình hoặc bạn bè khi tiến hành siêu âm hay không?

Câu trả lời là có. Siêu âm đôi khi có thể phát hiện ra một số vấn đề xảy ra với thai nhi. Vì vậy bạn sẽ cần đến một ai đó đi cùng đến buổi hẹn siêu âm.

Hầu hết các bệnh viện không cho phép trẻ nhỏ có mặt trong lúc tiến hành siêu âm vì trong phòng siêu âm thường không có sẵn những sự chăm sóc cần thiết cho trẻ. Hãy hỏi ý kiến bệnh viện trước khi bạn hẹn lịch siêu âm.

Nhớ rằng, khám siêu âm là một xét nghiệm y tế vô cùng quan trọng và được thực hiện tương tự nhau ở các bệnh viện.

9. Nếu mọi thứ đều bình thường, vậy chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Hầu hết siêu âm cho kết quả em bé đang phát triển bình thường và không phát hiện ra vấn đề gì bởi có nhiều em bé khỏe mạnh và không có dị tật.

10. Nếu kết quả siêu âm cho thấy thai nhi có thể gặp phải một vấn đề nào đó, vậy điều gì sẽ xảy ra tiếp theo?

Nếu nghi ngờ hoặc phát hiện ra một vấn đề nào đó với thai nhi, kỹ thuật viên siêu âm có thể hỏi xin ý kiến thứ hai từ phía nhân viên khác. Bạn cũng có thể phải tiến hành xét nghiệm khác để xác định chính xác vấn đề đang gặp phải.

Nếu bạn được yêu cầu phải tiến hành xét nghiệm sau này thì bạn sẽ được cung cấp nhiều thông tin hơn về những xét nghiệm này để bạn có thể đưa ra quyết định liệu có nên tiến hành xét nghiệm hay không. Bạn nên thảo luận với hộ sinh của mình hoặc chuyên viên tư vấn.

Nếu cần thiết, bạn sẽ được giới thiệu đến một chuyên gia có thể đến từ một bệnh viện khác.

11. Có thể biết thai nhi là bé gái hay bé trai hay không?

Nếu bạn muốn biết giới tính của thai nhi, thường thì bạn có thể xác định được trong lần siêu âm giữa thai kỳ. Ngay khi bắt đầu tiến hành siêu âm, hãy nói cho kỹ thuật viên siêu âm biết bạn tò mò về giới tính của em bé

Tuy nhiên, bạn nên biết rằng không phải các kỹ thuật viên siêu âm luôn cho kết quả với độ chính xác là 100% về giới tính thai nhi. Ví dụ, nếu em bé nằm ở vị trí bất lợi thì có thể sẽ rất khó hoặc không thể kết luận được.

Một số bệnh viện áp dụng chính sách không tiết lộ cho bệnh nhân biết giới tính của thai nhi. Vì vậy bạn cần nói chuyện với kỹ thuật viên siêu âm hoặc hộ sinh để biết thêm thông tin.